سام کلانتری

سام کلانتری (زاده ۵ فروردین ۱۳۵۵) مستندساز ایرانی است. او عکاسی حرفه‌ای را هم‌زمان با ورود به دانشگاه آغاز کرد. کلانتری که در دوران تحصیل در رشتة مهندسی عمران، در کلاس‌های آزاد کارگردانی نیز شرکت می‌کرد، در سال ۱۳۷۹، با پایان دانشگاه و ساخت اولین فیلم کوتاهش، «تمنای مجهول» وارد عرصة سینمای حرفه‌ای ایران شد.

«تمنای مجهول»، در سال ۱۳۸۰، در اولین حضور بین‌المللی‌اش توانست دیپلمِ افتخارِ بهترین فیلمِ کوتاه داستانی را از دهمین جشنوارة بین‌المللی فیلم کودک اروگوئه نصیب خود کند. پس از این فیلم، سام کلانتری با تأسیس «مؤسسة گسترش سینمای اندیشه» تمرکزش را روی ساخت و تولید آثار مستند گذاشت، از دستاوردهای مهم این مؤسسه می‌توان به دو فیلمِ «جمعه روز بدی بود» (تولید مشترک با کشور فرانسه) و مستندِ بلند «از خانه شماره ۳۷» درباره زندگی صادق هدایت  اشاره کرد. از جمله فعالیت‌های وی در این برهه زمانی، طراحی نور تئاتر «می‌بوسمت و اشک» به کارگردانی محمد عاقبتی است. این تئاتر روایتگر برشی از زندگی نخستین رئیس‌جمهورِ جمهوری چک، واسلاو هاول، بود که هم‌زمان با سالگرد تولد این شخصیت «فرهنگی- سیاسی» در شهر برلین در خانة فرهنگِ کشور چک روی صحنه رفت. سام کلانتری پس از تحصیل سینما در ایرلند و بازگشت به ایران و عضویت در دو «انجمن مستندسازان ایران» و «انجمن تهیه‌کنندگان سینمای مستند ایران»، پروژة «از خانه شماره ۳۷» را به اتمام رساند، پروژه‌ای که چندین سال تحقیق، نگارش و ساخت آن طول کشید. این فیلم، اولین مستندِ بلند دربارة صادق هدایت، نویسندة شهیر ایرانی، است. از سال ۱۳۸۹، کلانتری در کنار تولید و ساخت فیلم، به فعالیت‌های صنفی‌اش در خانه سینما بیش‌تر پرداخت. او ابتدا بازرس اصلی صنف «انجمن تهیه‌کنندگان سینمای مستند ایران» و سپس یکی از اعضای هیئت‌مدیرة این صنف شد. سام کلانتری، علاوه بر فعالیت مستمر در جامعة اصناف سینمای ایران، به تحقیق و پژوهش آثار مستند نیز پرداخت و نامزدی سیمرغ بلورینِ بهترین تحقیق و نگارش برای فیلم «خاطراتی برای تمام فصول» از سی و دومین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر و کاندید تندیس بهترین پژوهش از هفتمین جشنواره بین‌المللی سینما حقیقت حاصل تلاش‌های او در این بخش است. از دیگر آثار این مستندساز، فیلم «مانکن‌های قلعه حسن خان» است که علاوه بر شرکت در فستیوال‌های معتبر بین‌المللی توانست در سال ۱۳۹۵ جایزه بهترین کارگردانی مستند را از جشن سینمای ایران برای این کارگردان به ارمغان بیاورد. فیلم فوق توانست علاوه بر جایزه مذکور، جوایز بهترین فیلمبرداری، تدوین و صداگذاری را نیز به خود اختصاص دهد. کلانتری در ادامه مجموعة «گاراژ ۸۸۸» را به تهیه‌کنندگی سامان مقدم کارگردانی کرد. داوری بخش مستندِ جشن سینمای ایران، عضو هیئت انتخاب جشنواره بین‌المللی سینما حقیقت و همچنین داوری بخش انتخابِ ۳۵ جشنواره بین‌المللی فیلم فجر (مستند) از دیگر فعالیت‌های این فیلمساز است.

کلانتری هم‌چنین، از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶، چندین نمایشگاه عکس و ویدئو آرت در ایران و دوبی نیز برگزار کرده‌است. از نمایشگاه‌های او در این دوران می‌توان به «تن‌ها»، «کاتالپسی»، «پیله» (گروهی)، «یک تکه زندگی» (گروهی) و «خاک می‌خندد» در تهران و «ایمپرس گالری دبی» اشاره کرد.

کارگردانی مستند بلند «جایی برای فرشته‌ها نیست» جوایز بسیاری از جمله تندیس جشنواره سینما حقیقت، سیمرغ بلورین جشنواره فجر و تندیس بهترین مستند ورزشی جشنواره فیلم‌های ورزشی ایران را برای او به ارمغان آورد. او در سال‌های اخیر مستند بلند «رخ» درباره هنرمند معاصر استاد علی اکبر صادقی و مستند بلند «هیچ‌ کس نخوابد» درباره صعود نگار سماک نژاد از چهار جبهه قله دماوند به طور پیوسته را کارگردانی و تهیه کرده است.

او به عنوان رئیس نهمین جشن مستقل سینمای مستند از سوی انجمن تهیه‌کنندگان سینمای مستند ایران برگزیده شد، دوره‌ای که با مدیریت و ابتکار او این رویداد به صورت مستقل و با اساسنامه‌ای جدید و زیر نظر هیئت رئیسه متشکل از دو انجمن صنفی مستند و با اهدای تندیس شیر طلایی در مراسم اختتامیه شکل تازه‌ای به خود گرفت.

در اختتامیه دوازدهمین دوره جشن مستقل سینمای مستند که در ۱۵ مرداد ۱۴۰۰ برگزار شد، از تلاش‌های او در حوزه سینمای مستند و به ویژه شکل‌دهی ساختار جدید برگزاری این رویداد، بزرگداشت به عمل آمد.